گەنج ڕەوف زوهدی
له ڕۆژهەڵاتی فوڕاتدا هیچ شتێک هێندەی ئەم دیمەنە دووبارەیە جێی سەرنج نییە: تۆپبارانەکان چڕتر دەبنەوە، گوشارەکان فراوانتر دەبن، و پڕۆسەی داخوران و لاوازکردن (ئیستینزاف) "هەسەدە" و ئەو کۆمەڵگەیەی لەسەری وەستاوە دەگرێتەوە... لە کاتێکدا واشنتۆن تەنها بە لێدوانی ساردوسڕ دەربارەی "نیگەرانی" و "خۆڕاگرتن" واز دەهێنێت. لێرەدا چیتر پرسیارەکە ئەوە نییە: بۆچی ئەمریکا ناتوانێت؟ بەڵکو ئەوەیە: بۆچی نایەوێت؟
چونکە ڕاستییەکە—دوور لە قسەی جوان—ئەوەیە کە پەیوەندی واشنتۆن بە "هەسەدە"وە پەیوەندی هاوپەیمان لەگەڵ هاوپەیمان نییە، بەڵکو پەیوەندی "ئەرکێکە" بە "جێبەجێکارێکەوە". ئەمریکا لە هەسەدەدا شەریکی داهاتووی سیاسی نابینێت، بەڵکو تەنها "وەزیفەیەکی ئەمنی" دەبینێت: پاسەوانیکردنی زیندانەکانی داعش، کۆنتڕۆڵکردنی کەمپەکان و ڕاوەدوونانی شانە نوستووەکان. ئەمە هەموو شتەکەیە. هەرچی لەوە زیاتر بێت، دەبێتە "کێشی زیادە" و دەبێت پێش ئەوەی ببێتە واقیعێکی سیاسی و واشنتۆن لەبەردەم هاوپەیمانەکانیدا شەرمەزار بکات، ببڕدرێت.
ئەمەیە کایەی "نە شەریک و نە دوژمن": "هەسەدە" ناڕووخێنێت بۆ ئەوەی دۆسیەی داعش لەدەست دەرنەچێت، پارێزگاریشی لێ ناکات بۆ ئەوەی لە ڕووی سیاسییەوە گەورە نەبێت. بە هەڵواسراوی لە نێوان زەوی و ئاسماندا دەیهێڵێتەوە... هێندە بەهێز بێت کە ڕێگری لە کارەسات بکات، و هێندەش لاواز بێت کە هەمیشە پێویستی بەو بێت.
هەیمەنە تانک نییە... بەڵکو دیاریکردنی سەقفی ڕێپێدراوە
هەیمەنە لە سەردەمی ئێمەدا تەنها بە تانک نایەت، بەڵکو بەو توانایەیە کە دیاری دەکات چی "قبوڵکراوە" و چی "قەدەغەیە". واشنتۆن شەرعیەتێکی ئەمنی دەداتە هەسەدە: "شەریک دژی تێرۆر". بەڵام ڕەتیدەکاتەوە ئەم شەرعیەتە بگۆڕێت بۆ سیاسەت: وەک دانپێدانان بە بەڕێوبەرایەتی خۆسەر، گەرەنتی دەستووری بۆ کورد، مافی زمان، لامەرکەزییەتی ڕاستەقینە و هاوبەشی لە بڕیاردان لە ناو سووریادا.
بە واتایەکی ڕوون کە خەڵک تێی بگات: ڕێگە بە کورد دەدرێت شەڕ بکەن... بەڵام ڕێگەیان پێنادرێت بڕیار بدەن. ڕێگەیان پێدەدرێت "پاسەوان" بن لەسەر دەرگای زیندانەکان... بەڵام ڕێگەیان پێنادرێت "خاوەن ماڵ" بن لەسەر خاکی خۆیان. ئەمە کێشەی تێگەیشتن نییە، بەڵکو ڕێکخستنێکی بەمەبەستە.
بەرژەوەندییەکان لە پێش هەموو شتێکەوەن... ئەوەی هێزی نییە دەبێتە قوربانی
سیاسەتی نێودەوڵەتی قوتابخانەی ئەخلاق نییە، بازاڕی هێزە. لۆژیکەکەشی سادەیە: ئەوەی خاوەنی چەک و پارە و هاوپەیمانییە یاساکان دەنووسێتەوە، ئەوەشی نییەتی، فڕێدەدرێتە پەراوێزی کایەکەوە. واشنتۆن لەبەر ئەوە لە ڕۆژهەڵاتی فوڕاتە چونکە دەیەوێت کۆنتڕۆڵی هاوسەنگییە هەستیارەکان بکات: ڕێگری لە فراوانبوونی نەیارەکانی بکات، سەرچاوەکان و دەروازەکان وەک کارتی گوشار بهێڵێتەوە، و ململانێکان بەو شێوەیە بەڕێوە ببات کە خزمەتی بەرژەوەندییە ئیقلیمییەکانی بکات.
کاتێک سەلامەتی "هەسەدە" لەگەڵ هاوکێشە گەورەکاندا—بەتایبەت لەگەڵ تورکیا—بەریەکدەکەون، واشنتۆن هاوکێشەکانی خۆی هەڵدەبژێرێت. ئەو کاتە کورد دەبێتە "وردەکارییەکی لاوەکی" و خوێنەکەی دەبێتە بابەتێک بۆ مامەڵەپێوەکردن. ئەمە جەوهەری "پراگماتیزمە دڵڕەقەکە"یە: بەکارهێنانی ناکۆکییە ناوخۆییەکان و پاشان جێهێشتنی خاوەنەکانیان لەناو ئاگرەکەدا بە تەنیا.
داخوران وەک سیاسەت: نە سەرکەوتن و نە ڕووخان
مەترسیدارترین شت ئەوەیە کە خودی "داخوران" (ئیستینزاف) بووەتە ئامرازی حوکمڕانی. لێدانی پچڕپچڕ، گوشاری ئابووری و ئەمنی، هەڕەشەی بەردەوام، و لەناوچوونی هێواشی متمانە و دامەزراوەکان. مەبەستەکە یەکلاییکردنەوەی ڕوون نییە، بەڵکو هێشتنەوەی ناوچەکەیە لە دۆخی "نە جەنگ و نە ئاشتی". بۆچی؟ چونکە ئەم دۆخە ڕێگری دەکات لە هەر پڕۆژەیەکی کوردی-سووری کە ببێتە واقیعێکی جێگیر، و لە هەمان کاتدا ڕێگری لە تەقینەوەیەکی گشتگیر دەکات کە ڕەنگە داعش بگەڕێنێتەوە یان دەرگای پاشاگەردانی بکاتەوە.
بەو شێوەیە، دۆزی کورد لە ناو زیندانی ئەمنیدا قفڵ دەکرێت: هەموو ڕۆژێک دەبێتە جەنگی مان و نەمان، و هەر دواخستنێکیش واتە هەنگاوێک پاشەکشە. لەبری ئەوەی خەڵک باسی دەستوور و ماف و لامەرکەزییەت بکەن، هەموو خەمیان دەبێتە ئەوەی: چۆن ئەمڕۆ ڕێگری لە هەرەسهێنان بکەین؟ ئەمەش ڕێک ئەوەیە کە هێزە گەورەکان دەیانەوێت: گەلانێک کە بە ترسەوە سەرقاڵ بن... نەک بە بڕیاردان.
کورد: وەک شەڕکەر پێویستن... وەک دۆز ڕەتکراوەن
ئەمە یەکەمجار نییە لە مێژووی ناوچەکەدا. کورد کاتێک بانگ دەکرێن کە پێویست بێت لەجیاتی کەسانی تر شەڕی تێرۆر یان نەیارێکی هاوبەش بکەن، بەڵام کاتێک بابەتەکە دەگۆڕێت بۆ ماف و ناسنامە و نوێنەرایەتی سیاسی، دەرگاکان دادەخرێن.
وەک بڵێی لە کورد داوا دەکرێت هەمیشە دڵسۆزیی خۆیان بسەلمێنن، لە کاتێکدا کەس پابەندبوونی خۆی بەرامبەریان ناسەلمێنێت.
ئەنجامە تاڵەکە
بێدەنگی واشنتۆن بەرامبەر داخورانی "هەسەدە" بێلایەنی نییە، بەڵکو دیاریکردنی بەمەبەستی سەقفی دۆزی کوردە لە سووریا. ئەوە نامەیەکی نەنووسراوە کە دەڵێت: شەڕ بکەن بۆ ئەوەی بسەلمێنن سوودبەخشن... بەڵام زۆر لە سیاسەت نزیک مەبنەوە.
ئەگەر ئەم ڕێچکەیە بەردەوام بێت، هەمان تراژیدیا دووبارە دەبێتەوە: هێزێکی ناوخۆیی لە دۆسیەیەکی ئەمنیدا بەکاردەهێنرێت و بەسەردەبرێت، پاشان لە ساتەوەختی داواکردنی مافدا بە تەنیا جێدەهێڵرێت. ئەو کاتە زیانەکە تەنها زیانی "هەسەدە" نابێت، بەڵکو لەدەستدانی دەرفەتێکی دەگمەن دەبێت بۆ ئەوەی سووریا لە نوێوە بە هاوبەشییەکی ڕاستەقینە بنووسرێتەوە—نەک بەو ڕەچەتە کۆنەی کە لە سەرەوە بەڕێوە دەبرێت و باجەکەی لە خوارەوە بە خوێنی خەڵک دەدرێت.
