ئاسۆس ساڵح
جلوبەرگ تەنها پارچەیەك قوماش نییە بۆ داپۆشینی جەستە، بەڵكوو سیمبولێكی قووڵی فەرهەنگی، كۆمەڵایەتی، سیاسی و ئابوورییە كە ڕەنگدانەوەی بیركردنەوە و تێگەیشتنی كۆمەڵگەیە لە سەردەمە جیاوازەكاندا. هەر نەتەوە و ناوچەیەك بەپێی تایبەتمەندیی گەشەسەندنی فەرهەنگی، كەلتووری و نەریتی خۆی، جلوبەرگی تایبەت بە خۆی داهێناوە و پەرەیپێداوە.
جلوبەرگی نەتەوەیی ڕاستەوخۆ هەڵگری ناسنامە و تێگەیشتنی ئەو میللەتەن بۆ جوانناسی، پرسی ئەخلاق، كەلتوور و جیاكاریی ڕەگەزی و چینایەتی، بۆیە پێش پیرۆزكردنی جلوبەرگ، تێگەیشتن لە سیمبولەكانی گرنگە بۆ ئەوەی بە دۆگمایی و كوێرییەوە دوای پیرۆزیی ئەوانی دیكە نەكەوین.
جلوبەرگی كوردی مێژوویەكی دێرینی هەیە و بە یەكێك لە سیمبولە هەرە گرنگەكانی گەلی كورد دادەنرێت. ئەم جلوبەرگە وەك ناسنامە و پێناسەیەكی نەتەوەیییە و كەمترین گۆڕانكاریی بەسەردا هاتووە، بەمەش ڕەسەنایەتی و پاكی خۆی پاراستووە. پۆشینی جلوبەرگی كوردی هەمیشە مانایەكی تایبەتی هەبووە و ڕێگایەك بووە بۆ ئەوەی ناسنامە و میراتی كەلتووریی خۆیان بپارێزن و خاوەنداریەتیی لێ بكەن.
جلوبەرگ دەتوانێت وەك ئامرازێكی بەهێز بۆ دەربڕینی ناڕەزایەتی، یەكگرتوویی و تەنانەت بەرەنگاربوونەوەی سیاسی بەكاربهێنرێت. لە چەندین كات و شوێندا، جلوبەرگ بووەتە سیمبولی یاخیبوون و هەوڵدان بۆ گۆڕینی كۆمەڵایەتی. بۆ نموونە، لەو نمایشەی "هونەرگەی وڵات" كە ژنە هونەرمەندەكان "نیقاب"، كە كەلتوورێكی عەرەبییە فڕێدەدەن، ڕاستەوخۆ مانای ڕەتكردنەوە و بەرەنگاربوونەوەی داگیركاریی فەرهەنگی و كۆمەڵایەتییە؛ كە بە خوێنی خۆیان قوربانیان بۆ داوە. داگیركردنی خاك و ژن، بەدرێژایی مێژوو پێكەوە بەستراونەتەوە و ژنان هەمیشە قوربانی یەكەمی داگیركارییەكان بوون، بۆ ئەمەش داعش و هاوشێوەكانی نموونەی زیندوون!
نموونەی سەپاندنی نیقابی زۆرەملێ بەسەر ژناندا لە سووریا لەژێر دەسەڵاتی داعش، بەڵگەیەكی ڕوونە لەسەر بەكارهێنانی جلوبەرگ وەك سیمبولێكی سیاسی، كلتووری و ئایینی بۆ چەوساندنەوە. ئەم كارە داماڵینی ژن بوو لە مرۆڤبوونی و گۆڕینی بوو بە كۆیلەی ئارەزووە نەبڕاوەكانی پیاوان. لەم حاڵەتەدا، جلوبەرگ بووە ئامرازێك بۆ سڕینەوەی ناسنامەی نەتەوەیی و تاكەكەسی و سەپاندنی كۆنترۆڵی تەواو بەسەر جەستە و ڕۆحی ژناندا.
فەیلەسوفی ئەڵمانی، "كارڵ ماركس" بەڕوونی ئاماژەی بەوە داوە، ئاستی هۆشیاری یان پێشكەوتنی هەر كۆمەڵگەیەك، بەندە بە پێگەی ژنان لەو كۆمەڵگەیەدا. بەواتایەكی تر، ئاستی ماف و ئازادی و بڕیاردان لەسەر ژیانی تاكەكەسی ژنان، پێوەرێكی گرنگە بۆ هەڵسەنگاندنی ئاستی پێشكەوتنی كۆمەڵایەتی و شارستانی ئەو كۆمەڵگەیە. كاتێك ژنان ئازادیی هەڵبژاردنی جلوبەرگیان دەبێت و دەتوانن بەئازادی بیر و بۆچوونەكانیان دەرببڕن، ئەمە نیشانەی كۆمەڵگەیەكی پێشكەوتوو و هۆشیارە، بەپێچەوانەشەوە ئەگەر ئەمانە لەئارادانەبوون، مانای ئەوەیە كۆمەڵگەكە ناهۆشیار و دواكەوتووە و ناتوانێ لەگەڵ سەردەمدا ڕێ بكات.
شاعیری ناوداری كورد، فایەق بێكەس، لە شیعری "نەسرین"دا كە ساڵی (١٩٤٤) نووسویەتی، بانگەوازێكی ڕوونی بۆ ئازادی و بەرەنگاربوونەوەی كۆتوبەندە كۆمەڵایەتییەكان كردووە. دەڵێت:
«هێندە دانیشتی پشتت چەماوە
زەرد و لاواز بویت هێزت نەماوە
كچی بێگانەت خۆ لەبەرچاوە
هەستە تێكۆشە تا خوێنت گەرمە
سەرپۆش فڕێدە چ وادەی شەرمە»
ئەم شیعرە تێگەیشتنێكی قووڵی شاعیر بۆ ڕۆڵی ژن لە كۆمەڵگەدا دەردەخات و داوای لێدەكات كە لە كۆت و بەندەكان ڕزگاری بێت و بەشداری چالاكانە لە ژیاندا بكات. فڕێدانی سەرپۆش لێرەدا سیمبولێكە بۆ ڕزگاربوون لە كۆتوبەندە كۆمەڵایەتییەكان و دەستپێكردنی قۆناغێكی نوێی ئازادی و یەكسانیی ڕەگەزی و تێكۆشانە.
نمایشی هونەریی "هونەرگەی وڵات" لە زانكۆی ئەمریكیی سلێمانی، هەمان پەیامی شیعرەكەی فایەق بێكەسی لە ڕێگەی هونەر و سەمایەكی سەرنجڕاكێشی سیمبولی دووپاتكردەوە و لە فۆڕم و قۆناغێكی نوێدا ڕۆڵی ژنی لە بەرەنگاری نیشتمانی، چینایەتی و كلتووریدا بەرز نرخاند.
جلوبەرگ، بە هەموو جۆرەكانییەوە، تەنها پارچەیەك قوماشی هەڕەمەكی نییە بۆ داپۆشنی جەستە، بەڵكوو زمانێكە بۆ دەربڕینی ناسنامە، كلتوور، بیروباوەڕ و تەنانەت بەرەنگاریی سیاسی. لە كاتێكدا جلوبەرگی نەتەوەیی دەتوانێت سیمبولی شانازی و یەكگرتوویی بێت، سەپاندنی جلوبەرگی زۆرەملێ دەتوانێت ببێتە ئامرازێك بۆ چەوساندنەوە و سڕینەوەی ناسنامەی نەتەوەیی، بۆیە تێگەیشتن لە واتای قووڵی جلوبەرگ و ڕێزگرتن لە ئازادیی تاكەكەسی لە هەڵبژاردنی پۆشاكدا، بنەمایەكی سەرەكییە بۆ كۆمەڵگەیەكی پێشكەوتوو و مرۆڤدۆست.
