شێوەو بوونی شارستانێتیی و بەرینکردنەوەی جیهانبینیی ئەدەبی و هونەری، هەمیشە لە ئەفراندنی ئەو دەرفەتانەوە سەرچاوە دەگرێت کە ڕێگە بە مرۆڤ دەدەن واتا جێگیرەکان سەرلەنوێ تاقیبکەنەوە و لە ڕوانگەیەکی تازەوە لە تەماشای بوون بڕوانن. لەم نووسینەدا هەوڵ دەدرێت تیشک بخرێتە سەر ئەوەی کە چۆن ئاسۆکانی جوانی لە ڕێڕەوی نوێگەریدا گەشە دەکەن و دەبنە کەرەستەی سەرەکی بۆ زیندوبوونەوەی ئەندێشە، هزر و ڕوانگەی داهێنەرانە لە کایەی وێژە و ڕۆشنبیریدا.
جوانی لە بنەڕەتی خۆیدا تەنیا ڕازاندنەوەیەکی سەرپێیی یان وێنەیەکی جێگیری دڵڕفێن نیە، بەڵکو هێزێکی بزوینەر و زیندووە کە گیان بە بەرهەمی ئەدەبی و هونەری دەبەخشێت و واتاکانی بوون شەن وکەو دەکاتەوە. هەر لەو سۆنگەیەوە، نوێگەریش وەک جووڵەیەکی بەردەوام و سەرپێچییەکی دروستکەر لە دژی چەقبەستوویی، دەبێتە هاوڕێ و تەواوکەری بێگومانی جوانی، چونکە بەبێ نوێگەری، جوانی ڕووبەڕووی دووبارەبوونەوە و سستبوونی ژیانی دەبێتەوە و لە شێوەیەکی باودا قەتیس دەمێنێتەوە.
ڕێڕەوی داهێنان پەیوەندییەکی ئەندامی و دانەبڕاو لە نێوان ئەم دوو چەمکەدا دەخولقێنێت، بە جۆرێک کە ناكرێت باس لە داهێنانی ڕاستەقینە بكرێت بەبێ ئەوەی جوانی سەرچاوەکەی بێت و نوێگەریش ڕێباز و شێوازی دەربڕینی بێت. داهێنەر لە سەفەری خۆیدا بەرامبەر جیهان و ڕووداوەکان، تەنیا بینەرێکی بێدەنگ یان گێڕەرەوەیەکی مات نییە، بەڵکوو لە ڕێگەی دیدە ورد و هەستیارەکەیەوە، جوانی لە ڕووبەرە شاراوەکانی ژیاندا دەدۆزێتەوە و بە ئامرازی نوێخوازانە شێوەگیری دەکاتەوە.
نوێگەری لە کرۆکدا تێکدانی بنەما سەپێنراو و داڕێژراوە کۆنەکان نییە لە پێناو تێکداندا، بەڵکوو ئەفراندنی جیهانبینییەکی نوێیە کە بتوانێت ڕۆحی سەردەم بەرجەستە بكات و ئاسۆیەکی فراوانتر لە بەرامبەر هۆش و هەستی خوێنەر یان بینەردا بکاتەوە. کاتێک داهێنەر لە نووسین یان بەرهەمهێنانی هونەریدا لە سنووری باو تێدەپەڕێت، نەک هەر زمان یان ئامرازەکان نوێ دەکاتەوە، بەڵکو پەیوەندی خۆی لەگەڵ جیهاندا سەرلەنوێ پێناسە دەکاتەوە و بەهایەکی نوێ بە جوانی دەبەخشێت کە پێشتر هەستی پێ نەکراوە.
ئەم پرۆسەیە پێویستی بە ئەندێشەیەکی ئازاد و بوێرییەکی هزری هەیە کە نەترسێت لە چوونە نێو نەزانراوەکان و شکاندنی ئەو چوارچێوانەی کە پێوەرەکانی جوانییان لە شێوەیەکی نەگۆڕدا کورت کردۆتەوە. جوانی لە ڕێڕەوی داهێناندا شتێکی بەستوو و دیاریکراو نییە، بەڵکوو وەکوو ئاوێکی ڕەوان بەردەوام ڕەنگ و شێوەی نوێ وەردەگرێت، و بەپێی گۆڕانکارییەکانی ژیان و هەستی مرۆڤایەتی نوێ دەبێتەوە. لێرەوە نوێگەری دەبێتە دەستەبەرکردنی بەردەوامی و زیندوبوونی جوانی، چونکە ڕێگە نادات بەرهەمی داهێنەرانە ببێتە قاڵبێکی بێگیان یان شوێنکەوتەی شێوازێک کە سەردەمەکەی بەسەرچووە.
کۆڵەکەی بەرجەستەی ئاسۆکانی جوانی لەوەدا ڕەنگ دەداتەوە کە زمان چەشنی کەرەستەیەکی زیندووی بێسنوور ببینرێت، نەک وەک سندوقێکی داخراوی یاسایی. کاتێک دەقێکی وێژەیی یان هزری ڕێڕەوی نوێگەری دەگرێتە بەر، وشەکان لە مانای فەرهەنگی و ڕەق دەردێنێت و دەیانکاتە ئامڕازی شێوەکردنی هەستە قووڵەکان. ڕووبەری زمان لە نوێگەریدا تەنیا گواستنەوەی زانیاری نییە، بەڵکوو ئەفراندنی موزیک و گۆڕینی کەشوهەوای دەقەکەیە؛ ئەم جۆرە لە نوێبوونەوەی زمانەوانی وا دەکات خوێنەر هەست بە فێنکایی و زیندویی دەقەکە بکات و لە تێگەیشتنێکی ڕووکارییەوە بەرەو جیهانێکی ڕوحی پڕ لە لێکدانەوەی نوێ بپەڕێتەوە.
ئەو داهێنانەی توانای مانەوەی هەیە، ئەوەیە کە بەپێی ڕۆژگار پەیوەندی خۆی لەگەڵ بنەما جوانییەکاندا بە زیندوویی دەهێڵێتەوە و بە زمانێک دەدوێت کە هەم ڕەگ و ڕیشەی لە ئەزموونی ڕەسەندا چەسپیوە و هەم بەرەو ئاسۆی داهاتوو کراوەیە. هەر بەرهەمێکی ئەدەبی یان هونەری کە بەڕاستی نوێگەری تێدا بەرجەستە بێت، توانای ئەوەی هەیە تێگەیشتنی ئێمە بۆ جوانی فراوانتر بکات و هۆشیاریمان بەرامبەر وردەکارییەکانی بوون بەرز بکاتەوە.
دیاریدەی لێکترازانی نێوان نەریت و نوێگەری لە مێژووی داهێناندا هەمیشە کێشمەکێشمێکی پڕپیت و بەسوود بووە، چونکە ڕەسەنایەتی ڕاستەقینە لە ڕەتکردنەوەی کوێرانەی ڕابردوو سەرچاوە ناگرێت، بەڵکوو لە توانای گۆڕینی ڕابردوودا بەدی دەکرێت بۆ وزەیەکی نوێ کە خزمەت بە ئێستا و داهاتوو بکات. نەریت سەرچاوەی کەلەپووری ڕوحی و ئەزموونی کەڵەکەبووی نەتەوەیە، بەڵام کاتێک بەبێ پرۆسەی پشکنین و نوێکردنەوە دەیگوازینەوە، تووشی چەقبەستوویی دەبێت. جوانی لەم هاوکێشەیەدا وەکوو پردێک کار دەکات کە ڕەسەنایەتی و نوێگەری پێکەوە دەبەستێتەوە و ڕێگە دەدات داهێنەر بە بوێرییەوە دەست ببات بۆ شێوازە نوێیەکان و لە هەمان کاتدا قوڵایی ئەزموونی مرۆڤایەتی بپارێزێت.
هەر بۆیە لە ڕێڕەوی داهێناندا، جوانی و نوێگەری دوو دیوی یەک هاوکێشەن؛ جوانی ناوەڕۆک و ڕۆحی بەرهەمەکەیە، و نوێگەریش ئەو زمان و فۆرمەیە کە ڕێگە دەدات ئەم ڕۆحە بە جوانترین و کاریگەریترین شێوە بگاتە ناخی وەرگران و خوێنەران. داهێنەرێک کە دەتوانێت ئاسۆکانی جوانی بە هەناسەی نوێگەرییەوە ئاوێتە بکات، تەنیا بەرهەمێک پێشکەش ناکات، بەڵکوو هۆشیارییەکی گشتی لەبارەی جوانییەوە لە کۆمەڵگەدا نوێ دەکاتەوە و تەمەنی ناوەڕۆکە ئەدەبییەکە درێژتر دەکاتەوە. نوێگەری بێ جوانی دەبێتە تاقیکردنەوەیەکی بەتاڵ و بێگیان، و جوانی بێ نوێگەریش دەبێتە مۆزەخانەیەکی بێدەنگ؛ بەڵام ئاوێتەبوونیان، هونەر و وێژە دەپەڕێنێتەوە بۆ ناو بەردەوامی.
داهێنانی ڕاستەقینە لە توانای بەردەوامی بەخشین بەم ڕێڕەوە دایە، کە تێیدا جوانی هەردەم وەک کانییەکی بەخوڕ دەمێنێتەوە و نوێگەریش وەک ڕێگەیەک بۆ دۆزینەوەی ئاسۆگەلی نەبینراو و دەربڕینی هەستە وردەکانی مرۆڤ بەرەو پێشەوە دەچێت. هەتاکوو ئەندێشەی مرۆڤ بە دوای ئاسۆی تازەتردا بگەڕێت و وەڵامی پرسیارە بوونییەکان بداتەوە، ڕێڕەوی نوێگەریش وەک بەشێکی دانەبڕاو لە ئەفراندنی جوانیی ئەدەبیدا هەناسە دەدات و جیهانی ئێمە دەوڵەمەندتر دەکات.
