ڕاپۆرت: هاوڕێ کرێکار
ساڵانە لەگەڵ هاتنەوەی ٨ی مارس، ڕۆژی جیهانیی ژنان، شەقامی کوردی دەبێتە گۆڕەپانی ململانێی دوو دیدگای جیاواز؛ دیدگایەک کە ئەم ڕۆژە وەک وێستگەیەک بۆ بەرزڕاگرتنی خەباتی مێژوویی ژنان دەبینێت، و دیدگایەکی ڕەخنەگرانە کە پێی وایە ڕێوڕەسمەکان نەیانتوانیوە پەردە لەسەر برینە قووڵەکانی ژنی کورد لابدەن. لە کاتێکدا دروشمەکان باس لە یەکسانی دەکەن، ئامارەکانی توندوتیژی و کوشتنی ژنان وەک ڕاستییەکی تاڵ سێبەر بەسەر ئەم یادەدا دەکەن.
تێپەڕاندنی بێدەنگی و بەردەوامیی نادادی
شەدە بەشیر، چالاکوانی بواری مافەکانی ژنان، ٨ی مارس بە "ڕۆژی شکاندنی بێدەنگی" لە قەڵەم دەدات. ئەو پێی وایە سەرەڕای قەیرانە سیاسی و ئابوورییەکان، ژنانی کورد بە دروشمی "ژن، ژیان، ئازادی" سەلماندیان کە پێشەنگی گۆڕانکارین دژی بیری توندڕەوی. بەڵام شەدە دان بەوەدا دەنێت کە هێشتا نادادی و توندوتیژیی ڕەگەزی بەربەستی گەورەن و نابێت یادکردنەوەکان ببەسترێنەوە بە کاتێکی دیاریکراو، بەڵکو دەبێت خەباتەکە بەردەوام بێت.
عەقڵییەتی پیاوسالاری؛ ڕەگێکی قووڵتر لە یاسا
لە لایەکی ترەوە، شێوە خەلیل، نووسەر و شرۆڤەکار، پێی وایە کێشەکە تەنها لە نەبوونی یاسادا نییە، بەڵکو لە "پێکهاتەی مێژوویی و کولتووریی" کۆمەڵگادایە. ئەو دەڵێت: "توندوتیژی لەو عەقڵییەتەوە سەرچاوە دەگرێت کە ژن وەک ئۆبژەیەکی ژێردەستە دەبینێت." شێوە چارەسەر لە پەروەردەیەکی نوێدا دەبینێتەوە کە کەرامەتی مرۆڤ لە باڵادەستیی جەستەیی دابماڵێت و ژن وەک قەوارەیەکی مرۆیی سەربەخۆ بناسێنێت.
ئامێری سیاسی و نمایشی جێندەری
ڕەخنەکان لێرەدا ناوەستن، نیگار ڕەشید، چالاکوانی دەڤەری گەرمیان، پەنجە دەخاتە سەر برینێکی سیاسی و دەڵێت: "ژن لە سیستەمی سیاسیی ئێمەدا تەنها بۆ نمایش یان بۆ کپکردنی دەنگە ناڕازییەکان بەکاردێت." ئەو باس لەوە دەکات کە دەسەڵات تەنها ئەو ژنانەی قبووڵە کە لە چوارچێوەی بەرژەوەندییەکانیدا کار دەکەن، ئەگەر نا، ڕووبەڕووی پەراوێزخستن و هەڕەشە دەبنەوە. نیگار ئاماژە بە تیرۆرکردنی چالاکوانان و هەڵکشانی ئاماری کوشتنی ژنان دەکات وەک بەڵگەیەک بۆ شکستی دامەزراوەکان.
ڕەخنە لە ڕێکخراوەکان و میدیای ڕووکەش
دێرین عەلی، ڕۆژنامەنووس، نیگەرانە لەوەی ٨ی مارس لە کوردستان بووەتە یادێکی "ڕووکەش و مانشێتێکی بێناوەڕۆک". ئەو ڕەخنەی توند لە ڕێکخراوەکانی ژنان دەگرێت و پێی وایە نەیانتوانیوە گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە هۆشیاریی تاک، بەتایبەت لای پیاوان، دروست بکەن. هەروەها ئاماژە بە ڕۆڵی نەرێنیی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان دەکات لە ناشرینکردنی پێگەی ژن و زیادبوونی دەستدرێژییەکان.
دیدگایەکی جیاواز: ٨ی مارس وەک سووکایەتی؟
لە کۆتاییدا، نازەنین عەبدولڕەحمان دیدگایەکی تەواو جیاواز دەخاتەڕوو و دیاریکردنی یەک ڕۆژ بۆ ژن بە "بچووککردنەوەی مرۆڤایەتیی ژن" دەزانێت. ئەو پێی وایە ئاهەنگگێڕان لەناو دەریایەک لە مافی پێشێلکراو بێمانایە. نازەنین ڕەخنە لە سیستەمی "کۆتا" دەگرێت و دەڵێت: "لە ماوەی ٣٠ ساڵدا ڕێکخراوەکان نەیانتوانیوە کادرێکی وای ژن دروست بکەن کە بە هێزی دەنگی خۆیان و بێ منەتی سیستەمەکان بگەنە ناوەندەکانی بڕیار."
ئەنجامگیری:
کۆی ئەم بۆچوونانە ئاماژەن بۆ ئەوەی کە ٨ی مارس لە کوردستان هێشتا نەبووەتە جەژنی سەرکەوتن، بەڵکو وێستگەیەکە بۆ نمایشکردنی شکستی سیستەمی سیاسی و کۆمەڵایەتی لە بەرامبەر پرسی ژن. تا ئەو کاتەی "یەکسانی" لە دروشمی میدیاییەوە نەبێتە ڕەفتارێکی پەروەردەیی و یاسایی، ئەم ڕۆژە هەر بە خەمناکی و وەک بیرخستنەوەیەک بۆ واقیعە تاڵەکە دەمێنێتەوە.
