وەلید محەمەد
چالاکڤانێ سیاسی
ڕێکەفتێ ٢١ێ شوباتێ، ب ڕۆژا جیهانیا زمانێ دایکێ دهێتە نیاسین. ئەڤ ڕۆژە ژلایێ ڕێکخراوا کلتووری یا نەتەوێن ئێکگرتی (یونیسکو) ڤە هاتیە دەستنیشانکرن، لسەر داخازیا وەڵاتی بەنگلادش، ب مەرەما ڕێزگرتن و پاراستن و بها بەخشین ب زمانێ دایکێ یێن هەمی نەتەوەیان ل سەرانسەری جیهانێ.
مێژوویا ئەڤێ ڕۆژێ ڤەدگەرێتەڤە بۆ ڕۆژا ٢١ێ هەیڤا شوباتا ساڵا ١٩٥٢. ل وی دەمی دا، دەوڵەتا پاکستانێ فەرمان دا پۆلیسان کو چەکی بکاربینن ل دژی هژمارەکا قوتابیێن زانکۆیی یێن کو ژ ڕەگەزێ بەنگلادشی بوون و خۆپێشاندان دکر بۆ بکارئینانا زمانێ بەنگالی وەک زمانێ فەرمی ل ڕۆژهەڵاتێ پاکستانێ، ل وی سەردەمی دا، بەنگلادش بەشەک بوو ل پاکستانێ و دەوڵەتێ رێ نەددا کو زمانێ بەنگالی بهێتە بکارئینان.
ئەڤ بڕیارا زۆرداریا زمانیی، بوو ئەگەر کو هژمارەک ژ قوتابیێن بەنگالی گیانێ خۆ ژ دەست بدەن. ئەڤ ڕوودانا خویناوی، بەربەستهکێ مەزن بوو بۆ تێگەهشتنا گرنگیا زمانێ دایکێ و مافێ مروڤی.
پشتی ئەڤێ ڕوودانێ و ل ساڵا ١٩٩٩ دا، ڕێکخراوا یونیسکو، ب مەرەما ڕێزگرتن و پاراستنا زمانێن دایکێ، ڕۆژا ٢١ێ شوباتێ وەک ڕۆژا جیهانیا زمانێ دایکێ دەستنیشانکر، دا کو ئەڤ ڕۆژە ببیتە هۆکارێ هۆشیاریێ، یەکسانیێ و فرەزمانیێ ل جیهانێ.
زمانێ دایکێ نە بتنێ ئامرازەکە بۆ پەیوەندیێ، بەڵکو ناسناما دیروکی، کلتووری و رۆحی یا هەر نەتەوەکیە. پاراستن و پەرەپێدانا وێ، پاراستنا ناسناما مروڤایەتیێیە.
نەتەوەیێ کورد ب درێژاهیا دیروکا خۆدا لژێر فشارێن سیاسی و کلتووری بوویە، کو ئێک ژ لایەنێ سەرەکیێ وان ڕێگریکرن ل بکارئینانا زمانێ دایکێ ئانکو زمانێ کوردی بوویە.
ل چەندین سەردەم و دەڤەراندا، داگیرکەران ب شێوێ سیستەماتیک هەوڵدا کو زمانێ کوردی ژ چارچوڤێ فەرمی، پەروەردەیی و کۆمەڵایەتی دەربێخن و بەرەڤ بەرزەبوونێ ببەن.
لێ ئەف سیاسەتە، سەرەڕایێ توندی و بێ ڕەحمیا وان، خۆڕاگری، هۆشیاری و بەشداربوونا کۆمەڵگەها کوردی، ب تایبەتی خێزان، مامۆستا، پەروەردەکار، نڤیسەر و هونەرمەندان، سەرنەکەفتن و هەوڵێن وان د زەریایێن خەبات و تێکۆشانا کورداندا خەندقین.
ئەڤ شیانێن کۆمەڵایەتی و کلتووری بوونە هۆکارەکێ بنەڕەتی بۆ پاراستن و مانەڤە و گەشەپێدانا زمانێ کوردی ل ناڤ ژیانا ڕۆژانە و هزرکرنا گشتی دا.
ل سەردەمێ نویدا، زمانێ کوردی وەک ئێک ژ زمانێن زیندی و کاریگەر ل جیهانێ هاتیە نیاسین.
ژلایەکێ دیڤە، ب کارئینانا زمانێ کوردی ل بوارێن پەروەردە، ئەدەبیات، ڕاگەیاندن، میدیا دیجیتاڵ و تەکنەلۆجیایێدا، دروستبوونا توێژینەوەیێن زانستی، نیشانا شیانێت زمانێ کوردیە ل مانەڤە و ئاراستەیا پێشکەفتنێ.
ئەڤ بارودۆخە نیشان ددەت کو زمانێ کوردی، سەرەڕای مێژوویەکا پڕ ل قەدەغە و فشاردانێ، هێشتا شیانا پێشکەفتنێ و نۆژەنبوونێ ... هەیە.
پاراستنا زمانێ دایکێ ئەرکەکێ ئاینیی، نەتەوەیی و نیشتمانییە، ل سەر مە هەمیان پێتڤیە گرنگیەکا تایبەت ب زمانێ کوردی بدەین، داکو ئەف زمانێ شیرین و پیرۆز، بەردەوام بمینیت و وەڕارێ و گەشێ بکەت.
