دارا ئەنوەر زۆراب
کۆمەڵناسی پەروەردەیی
پێداگۆگى هونەر یان زانستی فێرکردنە. لە بەکارهێنانی مۆدێرندا لە دونیاى ئەمڕۆدا.
بەمانایەکى تر پێداگۆگى ڕێگایەکە بۆ وانەوتنەوە کە تێیدا مامۆستاکان لە تیۆری و کرداردا وانە فێرى خوێندکارەکان دەکەن، ئەمەش بە باوەڕی مامۆستایەتی دروست دەکرێت کە تێگەیشتنیان لە کەلتوور و شێوازی فێربوونی جیاواز لەخۆ دەگرێت، ئەمەش پەیوەندی نێوان کلتور و تەکنیکەکانی فێربوونە.
ئامانجی سەرەکی پێداگۆکى ئەوەیە کە خوێندکار بنیات بنرێت لەسەر فێربوونی پێشووی کارکردن لەسەر پەرەپێدانی کارامەیی و هەڵوێستی فێرخوازان، ڕێگە بە خوێندکارەکان دەدات کە بە تەواوی لە بابەتەکە تێبگەن و یارمەتییان بدەن لە جێبەجێکردنی ئەو فێربوونانە لە ژیانی ڕۆژانەیان لە ناو پۆل و دەرەوەی پۆل هەیانە . بەمەش لە پێداگۆجیدا دەمانەوێت پێنج شت بکەین:-
- فێربوون لە مامۆستا سەنتەرى بکرێتە خوێندکار سەنتەرى.
- کەرەستەکانى وانە وتنەوە بگۆڕدرێن.
- سیستەمێک ڕێکبخرێت بۆ لە جیاتى ئەوەى تۆ چى دەزانیت، بۆ ئەوەى کە تۆ چى دەتوانیت بکەیت.
- گفتوگۆى ڕەش و سپى بەرەو ئاراستەى هێڵى سێیەم بەرێت.
- کەرەستەى تەکنەلۆژى بکرێتە بەشێکى گرنگ لە پرۆسەى فێربوون.
کەواتە گرنگى پێداگۆکى لەم خاڵانەى خوارەوە دەردەکەوێت:-
- باشترکردنی کوالێتی فێرکردن، ئەگەر بیرکردنەوەی پێداگۆگى باش لە پۆلەکاندا جێبەجێ بکرێت، کوالێتی پەروەردە دەتوانێت باشتربوونێکی بەرچاو نیشان بدات. ئەمە سوود بە خوێندکاران دەگەیەنێت بە یارمەتیدانیان بە تەواوی لە بابەتەکان تێبگەن، بەم شێوەیە ئەنجامەکانی فێربوون باشتر دەکەن.
- هاندانی ژینگەی فێربوون و هاوکاریکارى، جێبەجێکردنی پێداگۆگى لە پەروەردەدا هانی خوێندکاران دەدات کە پێکەوە کاربکەن بۆ تەواوکردنی ئەرکێک و پێکەوە فێربوون. ئەمە تێگەیشتنیان زیاد دەکات بە تێگەیشتن و وەرگرتنی بۆچوونی خوێندکارەکانی تر، بەم شێوەیە گونجاندنی ژینگەی فێربوونی هاوکاری وایان لێدەکات لە داهاتوودا باشتر بن.
- فێربوونی داهێنەرانە دروست دەکات، پەروەردە و گەشەپێدان یارمەتی خوێندکار دەدات بە شێوازی جیاواز بیر بکاتەوە و لە ڕێگا نەریتییەکانی بیرکردنەوە و تێگەیشتن بۆ فێربوون بجوڵێت بۆ پرۆسەی ئاڵۆزی فێربوون لە نێوان خوێندکارەکاندا وەک شیکردنەوە، بیرکردنەوەی داهێنەرانە و هەڵسەنگاندن. هەروەها دەبێتە هۆی ئەوەی کە خوێندکارەکان زیاتر پێشوازی لەوە بکەن کە مامۆستا چی فێر دەکات.
- خوێندکار فێردەکات خۆى بە دواى ڕێگاکانی فێربووندا بگەڕێت، پێداگۆکى باش دەتوانێت یارمەتی خوێندکاران بدات بۆ تێگەیشتن لە پەروەردە بە ڕێگای جۆراوجۆر. توانای فێربوونی خوێندکارەکان جیاوازە. خوێندکاران دەتوانن بەدوای ڕێگا پەسەندکراوەکانی فێربووندا بگەڕێن و لەگەڵیاندا بمێننەوە. بەم شێوەیە، خوێندکارەکان تێگەیشتنێکی باشتر لە بابەتەکە گەشە دەکەن، کە لە کۆتاییدا کارامەیی و ئەنجامەکانی فێربوونیان باشتر دەکات.
- فێربوونی گونجاو بۆ هەمووان، خوێندکارانی خاوەن پێداویستی تایبەت پێویستیان بە شێوازی جیاواز هەیە بۆ فێربوون و فێرکردن لە خوێندنگەو پەیمانگاو زانکۆکان. جێبەجێکردنی ڕێگاى پێداگۆجى یارمەتیدەرە بۆ ئەوەى باشتر فێرببن و هانیان بدات ببنە بەشێک لە کۆمەڵگەو فێربوونی باو و نوێ.
- باشترکردنی پەیوەندی مامۆستا-خوێندکار، مامۆستا بە شێوەیەکی باشتر لە قوتابی تێدەگات کە یارمەتییان دەدات بۆ ئەوەی تیشک بخەنە سەر تواناو لاوازییەکانی خوێندکارەکان و ڕێنماییان بکەن.
جۆرەکانی فێرکردن لە جێبەکردنى کردارى پیداگۆجى
- فێربوونى کۆمەڵایەتی: ئامانجی گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی و هۆشیاری و خۆشگوزەرانی خوێندکارانە. پێویستە پەروەردە لە بەها و پەروەردەی ئەخلاقی پێکهاتبێت.
- . فێربوونى ڕەخنەیی: ئامانج لێی تێگەیشتن و چارەسەرکردنی چەندین کێشە و کێشەی ژیانی ڕۆژانەیە. هانی خوێندکار دەدات بۆ ئەوەی قووڵتر لە شتەکان تێبگات و هەوڵ بدات لە بیرکردنەوە و باوەڕەکانیان تێبگات لەسەر بابەتێکی دیاریکراو.
- فێربونى کولتووری :ئامانج لە ڕووبەڕووبوونەوەی فرەیی کولتووریی نێوان خوێندکارانە. ئەمە یارمەتیدەر دەبێت بۆ تێگەیشتن لە جیاوازییە کولتوورییەکانی نێوان خوێندکاران و بەرزکردنەوەی هۆشیاری دەربارەی جیاوازی کولتووری لە قوتابخانەدا.
- فێربونى سۆکراتیک: ئامانجی هاندانی خوێندکارانە بۆ بەدەستهێنانی زانیاری زیاتر لە سەرچاوەکانی تر لەگەڵ ئەوەی بۆیان دابین دەکرێت. ئەمەش یارمەتی خوێندکاران دەدات بۆ دۆزینەوەی چارەسەری جێگرەوە بۆ کێشەکان.
ڕۆڵی پێداگۆگى لە فێربوونی کاریگەر
- کوالیتی وانەوتنەوە باشتر دەکات .بەشداری خوێندکاران لە فێربووندا بەهێزتر دەکات و وایان لێدەکات زیاتر وەرگر بن بۆ ئەوەی فێردەکرێن.
- شێوازی فێربوونی جیاواز هاندەدات .خوێندکاران ئازادن لە فێربوون بە شێوازی خۆیان. هەروەها توانای فێربوون بۆ ئەو خوێندکارانە دەدات کە خاوەن پێداویستی تایبەتن بۆ ئەوەی ببنە بەشێک لە ڕێگاکانی فێرکردنی سەرەکی و بەشداری بکەن لەگەڵ خوێندکارانی تر.
- ئامانجەکانی فێربوون ڕوون دەکاتەوە. خوێندکار بابەتێک دەخوێنێت کە ئامانجێکی ڕوونی هەیە لە ئەنجامەکان وەک بەدەستهێنانی شارەزایی و زانیاری دەربارەی بابەتەکە.
کەواتە پێداگۆک چۆن کاریگەری لەسەر فێرخوازەکان دەبێت؟
- ڕوانگەی خوێندکار، ڕێگایەکی خوێندکارە کە تیایدا خوێندکارەکان بەرپرسیارێتی فێربوون لە ڕێگاکانیاندا دەگرنە ئەستۆ.
- هەڵسەنگاندنی بەردەوام بۆ خوێندکاران. مامۆستایان بە بەردەوامی هەڵسەنگاندن بۆ خوێندکارەکان دەکەن بۆ ئەوەی بزانن ئایا باشتر دەبن و بەرەو ئامانجەکانیان دەڕۆن.
- هانی کارکردنی گروپ.شێوازەکانی خوێندن هانی کاری گروپ و پڕۆژەی گروپ دەدەن بۆ ئەوەی خوێندکارەکان چاویان بە کەسانی هاوبیر بکەوێت و کاریان لەگەڵدا بکەن.
- پەرەدان بە توانای زانستی. یارمەتی خوێندکاران دەدات بۆ پەرەپێدانی کارامەییە زانستییەکان بە بەکارهێنانی هەڵسەنگاندن و شیکردنەوەی ورد و تێگەیشتن و بەکارهێنانی کۆرسەکان و بابەتەکانى خوێنراو.
کەواتە بە کورتى پێداگۆگى و خوێندکار سەنتەری بۆ فێربون بنیادنەرە، هاوکارییە، یەکخراوە، ڕەنگدانەوەیەو فێربونە لەسەر بنەماى لێکۆڵینەوە و دروستکردنی بیرکردنەوەی ڕەخنەیی.
