ئا / م. نەسرین
سەرەڕایی ئەوەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لە سەردەمی ئەمڕۆدا بوونەتە بەشێکی دانەبڕاو لە ژیانی ڕۆژانە و سوودێکی زۆریان هەیە بۆ پەیوەندیکردن و بەدەستهێنانی زانیاری، و مەیدانێکی کراوەی دیجیتاڵی گرنگن بۆ ژیانی مرۆڤایەتی و بەهێزکردنی پەیوەندییەکان، بەڵام لە هەمان کاتیشدا بوونەتە هەڕەشەیەکی جدی و بەردەوام لەسەر ئاسایشی کۆمەڵایەتی و دەروونی ئافرەتان. ئەو مەترسییانە تەنیا لە چوارچێوەی بەکارهێنانی ئاسایی ئەپڵیکەیشنەکاندا نامێننەوە بەڵکو ڕەگ و ڕیشەیان لە پێکهاتەی ئاڵۆزی سایبەری و لاوازی پارێزبەندییەکاندا داکوتاوە. یەکێک لە دیارترین ئەو هەڕەشانە بریتییە لە پێشێلکردنی تایبەتمەندی کە بەهۆی بڵاوبوونەوەی وێنە و زانیارییە کەسییەکان بەبێ ڕەزامەندی خاوەنەکەیان دەست پێدەکات و زۆرجار وەک چەکێک بۆ هەڕەشەی ئەخلاقی و مادی دژی ئافرەتان بەکاردەهێنرێت و ئەمەش دەبێتە هۆی دروستبوونی گوشاری دەروونی کوشندە کە لە هەندێک باردا ژیانی تایبەتی و کۆمەڵایەتی قوربانییەکە بە تەواوی تێکدەشکێنێت. کێشەکە تەنیا لە دەستدرێژیکردنە سەر وێنەکاندا نییە، بەڵکو لەو چاودێرییە ورد و بێزارکەرەدا بەرجەستە دەبێت کە بە سایبەر ستۆڵکینگ ناسراوە، کە تێیدا کەسانی خراپەکار هەوڵ دەدەن جوڵە و شوێنی نیشتەجێبوونی ئافرەتان بەدی بکەن و زانیارییەکانیان بۆ مەرامی نەخوازراو بەکاربهێنن.
لە لایەکی دیکەشەوە ژینگەی سۆشیاڵ میدیا کە پڕە لە بەراوردکاری ناڕاست و فشاری چەسپاندنی ستانداردە دەستکردەکانی جوانی، کاریگەرییەکی نەرێنی ڕاستەوخۆی لەسەر متمانەبەخۆبوونی ئافرەتان هەیە و وایان لێ دەکات بەردەوام هەست بە کەمبوونەوەی کەسایەتی بکەن لە بەرامبەر ئەو وێنە پڕ لە فلتەر و ساختهیەی کە لە تۆڕەکاندا دەبینرێت.
ئەم دۆخە وا دەکات ئافرەتان بکەونە ناو بازنەیەکی داخراوی دڵەڕاوکێ و خەمۆکییەوە کە لە ئاکامدا ئاستی بەرهەمهێنان و بەشداری کۆمەڵایەتییان لاواز دەکات. لە ئاستێکی قوڵتردا تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بوونەتە گۆڕەپانێک بۆ دەستدرێژی ئەلیکترۆنی و سوکایەتیکردن کە ئامانج لێی بێدەنگکردنی دەنگی ئافرەتانە لە گۆڕەپانە گشتییەکاندا و ئەمە بەشێکە لە هەوڵێکی بەرنامە بۆ داڕێژراو بۆ کەمکردنەوەی کاریگەری ئەوان لە سیاسەت و فیکر و ئابووریدا.
بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم مەترسییانە چیتر هۆشیاری تاکەکەسی بەس نییە، بەڵکو پێویستە سیستەمێکی یاسایی تۆکمە هەبێت کە بتوانێت بە خێرایی ڕێگری لەو پێشێلکارییانە بکات و سزایەکی دادپەروەرانە بەسەر ئەنجامدەرانیاندا بسەپێنێت، هەروەها پێویستە ئافرەتان بەردەوام لە هەوڵی بەرزکردنەوەی ئاستی وشیاری تەکنەلۆژی خۆیاندا بن و بە گومانەوە مامەڵە لەگەڵ هەر دەنگ و ڕەنگێکی نامۆ بکەن لەم جیهانە مەجازییەدا. ئەگەر سەیری دەرەنجامەکان بکەین دەبینین کە ئاسایشی دیجیتاڵی ئافرەتان بەشێکە لە ئاسایشی نەتەوەیی و کۆمەڵایەتی، چونکە کاتێک ئافرەتێک لە ماڵپەڕێک یان ئەکاونتێکدا بە ئارامی هەست بە پارێزراوی نەکات، ئەوا بە دڵنیاییەوە کاریگەری ئەو هەستە دەگوازرێتەوە بۆ خێزان و کار و تەواوی ژینگەی دەوروبەری. کەواتە پێویستە کۆمەڵگە بە هەموو دامەزراوەکانییەوە کار بۆ ڕەخساندنی ژینگەیەکی پارێزراو بکات، چونکە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان ئەگەر بە دروستی و بە هۆشیارییەوە بەکارنەهێنرێن، دەتوانن لە ئامرازێکی پەیوەندییەوە بگۆڕێن بۆ ئامرازێکی تێکشکاندنی شکۆ و سەلامەتی تاک و کۆمەڵگە کە قەرەبووکردنەوەی دەرەنجامەکانی بە ئاسانی نەبێت.
