حکومەتی هەرێمی کوردستان دەڵێت:لەکاتێکدا سێ ساڵ بەسەر پەسەندکردنی یاسای بودجەی سێ ساڵەی عێراقدا تێدەپەڕێت، داتا نوێیەکان دەریدەخەن کە حکومەتی فیدراڵ تەنها بەشێکی کەمی پابەندییە داراییەکانی بەرامبەر بە هەرێمی کوردستان جێبەجێ کردووە. بەپێی ڕاگەیەندراوێکی فەرمیی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لە ماوەی سێ ساڵی ڕابردوودا (٢٠٢٣-٢٠٢٥)، تەنها "٤١٪"ی کۆی شایستە داراییەکانی هەرێم خەرج کراوە.
کەلێنی گەورەی دارایی و "گەمارۆی وەبەرهێنان"
بەپێی ئامارە فەرمییەکان، کۆی شایستەی دارایی هەرێمی کوردستان لەو سێ ساڵەدا بڕی ٥٨.٣ ترلیۆن دینار بووە، بەڵام ئەوەی بە کردەیی لەلایەن بەغداوە نێردراوە، لە ٢٤.٣ ترلیۆن دینار تێپەڕی نەکردووە. ئەم بڕە پارەیەش تەنها "٣.٩٪"ی کۆی گشتیی بودجەی عێراق پێکدەهێنێت، ئەمەش نیشانەی جیاوازییەکی گەورەیە لەنێوان مافە دەستوورییەکان و خەرجییە کردەییەکاندا.
یەکێک لە خاڵە هەرە هەستیارەکانی ئەم ڕاپۆرتە، پرسی وەبەرهێنانە؛ لە کاتێکدا حکومەتی فیدراڵ ١٦٥ ترلیۆن دیناری بۆ وەبەرهێنان تەرخان کردووە، پشکی هەرێمی کوردستان لەم بڕەدا "سفر" بووە. ئەمەش وەک "گەمارۆیەکی وەبەرهێنان" ناوزەد کراوە کە بووەتە هۆی پەککەوتنی پڕۆژە ستراتیژییەکانی ژێرخان لە هەرێمدا.
دۆسیەی نەوت و زیانە ئابوورییەکان
لەبارەی کەرتی وزەوە، ڕاپۆرتەکە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕاگرتنی هەناردەی نەوت لە ئاداری ٢٠٢٣ەوە، زیانی ٢٥ ملیار دۆلاری بە ئابووریی گشتیی عێراق گەیاندووە. هەرچەندە لە کۆتاییەکانی ٢٠٢٥ هەناردەکردن دەستی پێکردووەتەوە و هەرێم ١٩.٥ ملیۆن بەرمیل نەوتی لە ڕێگەی کۆمپانیای "سۆمۆ"وە ڕادەست کردووە، بەڵام کێشەی ناردنی مووچە و شایستەکان هێشتا وەک فشارێکی بەردەوام ماوەتەوە.
پابەندییەکانی هەرێم و دۆخی مووچەخۆران
سەرەڕای ئەوەی حکومەتی هەرێم لە ساڵی ٢٠٢٥دا بڕی ٩١٩ ملیار دینار داهاتی نانەوتیی ڕادەستی گەنجینەی فیدراڵی کردووە بۆ سەلماندنی نیازپاکی و پابەندییەکانی، بەڵام بەغدا لە هیچ کام لە ساڵەکانی (٢٠٢٣، ٢٠٢٤، ٢٠٢٥) مووچەی تەواوی ساڵی خەرج نەکردووە. ئەمەش بووەتە هۆی کەڵەکەبوونی شایستە داراییەکان و دروستبوونی فشارێکی زۆر لەسەر بژێویی مووچەخۆران.
دەرەنجام:
ئەم داتایانە دەریدەخەن کە هەرێمی کوردستان لەگەڵ پابەندبوونی بە ڕادەستکردنی نەوت و داهاتە ناوخۆییەکان، هێشتا لەژێر فشارێکی دارایی تونددایە و نەبوونی بودجەی وەبەرهێنان و تەواوکاریی مووچە، ئاستەنگی گەورەی لەبەردەم گەشەی ئابووریی هەرێم دروست کردووە.
