بێگومان، بەراوردکردنی سیستەمی پەروەردەی فینلەندا لەگەڵ چەمکی "پەروەردەی بانکی"، بە ڕوونی جیاوازیی نێوان دوو فەلسەفەی پەروەردەییی تەواو پێچەوانە نیشان دەدات. فینلەندا خاوەنی یەکێک لە پێشکەوتووترین سیستەمە پەروەردەییەکانی جیهانە، چونکە بە شێوەیەکی بنەڕەتی دژی ئەو پرەنسیپانە کار دەکات کە (پاولۆ فرێری) لە چەمکی "پەروەردەی بانکی"دا ڕەخنەی لێ دەگرت.
لێرەدا بەراوردێکی خاڵ بە خاڵی هەردووکیان دەخەینە ڕوو:
یەکەم: چەمکی پەروەردەی بانکی (مۆدێلی نەریتی)
لە دیدگای پاولۆ فرێرییەوە، ئەم سیستەمە وەک ئەوە وایە مامۆستا زانیاری لە مێشکی قوتابیدا "عەمبار" بکات (وەک پارە لە بانکدا).
١. ڕۆڵی مامۆستا (سەرچاوەی زانیاری/ سپاردەکار مامۆستا خاوەنی هەموو زانیارییەکانە و تەنیا دەیانگوازێتەوە بۆ مێشکی قوتابی.
٢. ڕۆڵی قوتابی (وەرگری پاسیڤ/ دەفری بەتاڵ: ئەرکی سەرەکیی قوتابی تەنیا وەرگرتن، لەبەرکردن و دووبارەکردنەوەی زانیارییەکانە بێ گفتوگۆ.
٣. سروشتی زانست (نەگۆڕ و تەواوکراو): زانست وەک کۆمەڵێک ڕاستیی ڕەها پێشکەش دەکرێت کە دەبێت وەک خۆی لەبەر بکرێن.
٤. شێوازی فێرکردن (وانەوتنەوەی ڕاستەوخۆ): تەنیا پشت بەوە دەبەسترێت کە مامۆستا قسە دەکات و قوتابیان گوێ دەگرن.
٥. هەڵسەنگاندن (تاقیکردنەوەی ستاندارد و نمرە): جەخت لەسەر تاقیکردنەوەی نیشتمانی و نمرەی کۆتایی دەکرێتەوە بۆ پێوانەکردنی ئاستی "لەبەرکردن".
٦. یەکسانی (جیاکاری دروست دەکات): ئەو قوتابییانەی توانای لەبەرکردنیان باشە سەردەکەون، ئەوانی تر فەرامۆش دەکرێن.
٧. ئامانجی پەروەردە (کۆنترۆڵکردن): ئامانج لێی دروستکردنی تاکێکی گوێڕایەڵ و هێزێکی کارە کە تەنیا لە چوارچێوەی سیستەمدا کار بکات.
دووەم: سیستەمی پەروەردەی فینلەندا
لە فینلەندا ڕۆڵەکان بە تەواوی پێچەوانە دەبنەوە، بە ئامانجی دروستکردنی تاکێکی هۆشیار، داهێنەر و خاوەن بیروڕا.
١. ڕۆڵی مامۆستا (ڕێپیشاندەر و ئاسانکار): مامۆستا یارمەتیی قوتابییان دەدات بۆ دۆزینەوەی زانیاری، فێربوونی کارامەیی و شیکارکردنی کێشەکان.
٢. ڕۆڵی قوتابی (فێرخوازی چالاک و لێکۆڵەر): قوتابی بەشداری دەکات، پرسیار دەکات، گفتوگۆ دەکات و بەدوای وەڵامدا دەگەڕێت. فێربوون پرۆسەیەکی هاوبەشە.
٣. سروشتی زانست (دینامیکی و گەشەکردوو): زانست وەک بوارێکی کراوە سەیر دەکرێت کە بەردەوام لە گۆڕان و گەشەکردندایە. قوتابی فێر دەبێت "چۆن" بیر بکاتەوە، نەک "چی" بیر بکاتەوە.
٤. شێوازی فێرکردن (پڕۆژە-تەوەر و یاری): فێربوون لە ڕێگەی ئەزموون، کاری بەکۆمەڵ، یاری و چارەسەرکردنی کێشەی ڕاستەقینەوە ڕوو دەدات.
٥. هەڵسەنگاندن (بەردەوام و تاکەکەسی): جەخت لەسەر پێشکەوتنی تاکەکەسیی قوتابی دەکرێتەوە. تاقیکردنەوەی ستاندارد تا تەمەنێکی درەنگ بوونی نییە.
٦. یەکسانی (بنەمای سەرەکییە): سیستەمەکە هەوڵ دەدات هەموو قوتابییەک، بەبێ جیاوازی لە ئاستی توانایان، باشترین پەروەردە وەربگرێت. دروشمەکە ئەوەیە: "هیچ قوتابییەک بەجێ ناهێڵرێت".
٧. ئامانجی پەروەردە (تاکێکی داهێنەر و ڕەخنەگرتن): ئامانج لێی پێگەیاندنی مرۆڤێکی کامڵە کە بتوانێت بە شێوەیەکی داهێنەرانە و ڕەخنەگرانە بیر بکاتەوە و بەختەوەر بێت.
سیستەمی پەروەردەی فینلەندا وەک باخچەیەک وایە کە هەر گوڵێک (قوتابییەک) بەپێی سروشتی خۆی گرنگیی پێ دەدرێت تا بە جوانی گەشە بکات. پرۆسەکە لەسەر بنەمای متمانە بە مامۆستا، ئازادیی قوتابی و فێربوون لە ڕێگەی ئەزموونەوە بنیات نراوە.
ئامادەکردنی: لاپەڕەی پەروەردە
