لە بەشی یەكەم و دووەمی ئەم زنجیرە وتارەدا، لەبارەی شوناسی نیۆلیبڕاڵیزمی كوردی و ئایدیا و بەرنامەی جێگرەوەی چەپ، چەند تێگەیشتنێكمان خستە ڕوو. بۆ ئەوەی لە تیۆر، بەرنامە و دروشمەوە وەرگەڕێت بۆ نەخشەڕێگەیەكی پراكتیكی، ئەم بەشە (بەشی سێیەم) دەبێتە بەشی كردار و ڕێكخستن (میكانیزم)، كە تێیدا هەڵسەنگاندن و خستنەڕووی چەند پرسێك لەم بارەیەوە وەك تەواوكەری بەشەكانی تر دەخرێتە ڕوو.
هەر ئەزموونێك بەپێی تایبەتمەندیی خۆی هەڵە و كەموكوڕی هەڵدەگرێت و حاڵەتێكی ئاسایییە، بەڵام ئەگەر لە زۆربەی شوێنەكان و بە درێژایی كات و شوێن هەمان ئەنجامی هەبوو؛ لەبری ئومێد و بنیاتنان نائومێدی و وەستانی بەرهەم هێنا، لێرەدا دەبێت ئەو بنەما هاوبەشانەی پشتی پێ بەستراوە بخرێنە ژێر پرسیارەوە و ڕووبەڕووی قەیران بكرێنەوە، پاشان جارێكی تر هەڵبوەشێندرێنەوە و دروست بكرێنەوە. لێرەدا پرسی پەیكەری ڕێكخستنی جەماوەری و حیزبی یەكێكە لەو پرسانەی پێداچوونەوەیەكی گشتگیری گەرەكە، ئەمەش بە ئامانجی چۆنیەتی بەهێزكردنی كۆمەڵگە لە دامێنەوە و لە سەردەمێكی گۆڕاودا.
لە كاتێكدا جیهانی ئەمڕۆی نیۆلیبڕاڵیزم، سەرەڕای پێشكەوتنە تەكنیكییەكان، ئەگەر تاریكتر نەبێت، ڕووناكتر نییە لە سەدەی ڕابردوو بۆ كرێكاران، نەتەوە ژێردەستەكان، ژنان، سروشت و پەراوێزخراوەكان. بەڵام لە باری كرداری و ڕێكخستنەوە، نەتوانراوە بزافێكی جەماوەریی چەپ و سۆسیالیستی لانی كەم لەم بەشەی كوردستاندا سەرڕێ بخرێت. ئەمە لە كاتێكدایە لە پانتایی گشتیدا، میكانیزمی بەشداریی سیاسی تەنیا كورت كراوەتەوە لە چوار ساڵ جارێك و دەرفەتی دەنگدان بۆ هەڵبژاردن. ئەمەش جگە لە بەهێزكردنی دەسەڵاتی ناوەندی و پەراوێزخستنی زۆرینە، هیچی تری لێ سەوز نابێت.
لە كۆی لایەنەكانی تری ژیانی سیاسی و حیزبیشدا، هەمان مۆدێل و میكانیزم وەك تاكە دەرچەی بەشداریی سیاسی پەخش كراوە و ناویشی لێ نراوە "دیموكراسی". ئەگەر ئەمە بۆ هێزە ڕاستڕەوەكان باشترین میكانیزم بێت بۆ چەسپاندنی دەسەڵاتی كەمینە بەسەر زۆرینەدا، ئەوا بۆ هێزە چەپ و سۆسیالیستەكان خراپترین میكانیزمە و كەوتنە ژێر هەمان دیسكۆرس و هەژموونی گوتاری سیستەمە.
چەند میكانیزمێك بۆ گفتوگۆ لە دەرەوەی گوتار و میكانیزمی باوی سیستەم:
یەكەم: گۆڕینی ستراكتۆری كاركردن (لە هەرەمییەوە بۆ ئاسۆیی)
كێشەی گەورەی چەپی كلاسیك ئەوەیە لەناو بارەگا، هەرەمییەتی حیزبی و بچووككردنەوەی كاری سیاسیدا لە هەڵبژاردندا گیری خواردووە، ئەمەش جۆرێك لە ژیانی بیرۆكراتیی حیزبی و سیاسی دروست كردووە. بۆ ئەوەی لە عەقڵیەتی بارەگانشینی و كورتكردنەوەی بەشداریی سیاسی (كە تەنیا لە میكانیزمی دەنگداندا خۆی دەبینێتەوە) دەربچین، دەبێت سیستەمی كاركردن دەستكاری بكەین بەبێ بەكەسایەتیكردنی كێشە و قەیرانەكانمان.
دووەم: ناوەندی مەدەنی لەجیاتیی بارەگا
پێویستە هێزە چەپەكان بارەگا سیاسییە كلاسیكەكان بگۆڕن بۆ ناوەندی خزمەتگوزاری و ڕۆشنبیری لەناو گەڕەك و گوندەكاندا. شوێنێك بۆ: پشتیوانیی چین و توێژەكان، خولی فێربوون، كتێبخانەی گەڕەك و ناوەندی چارەسەری كێشە ڕۆژانەییەكان، نەك شوێنێك بۆ كۆبوونەوەی ئەندامانی حیزب.
سێیەم: سەكۆی ئاسۆیی
دروستكردنی تۆڕێك لە گرووپە بچووكەكان (لیژنەی گەڕەك، گرووپی ژینگەپارێزی، قوتابیان و لاوان، ژنان و بەساڵاچووان) كە پێكەوە گرێ دراون، بەبێ ئەوەی یەك سەركردەی باڵا بڕیار بدات. ئەمە وا دەكات لەلایەك ڕایەڵەكانی پێكەوەبەستنی كۆمەڵایەتی بەهێز بێت و تاكەكان هەست بە ئیرادەی سیاسی و كۆمەڵایەتیی خۆیان بكەن، لە لایەكی تریشەوە هیچ دەسەڵاتێك نەتوانێت بە گرتنی چەند كەسێك بزووتنەوەكە پەك بخات.
چوارەم: سۆسیالیزم وەك بونیاتنان
لێرەدا سۆسیالیزم لە ساتەوەختی دەستگرتن بەسەر ڕەبایە و هەڵكردنی ئاڵای سەركەوتنی شۆڕش، یان وەك پرسێكی ئایینی (كن فیكون) دەگۆڕێت بۆ پرۆسەیەكی بنیاتنان و گۆڕانكاریی هەنگاو بە هەنگاو، وەك پرۆسەیەكی لێكدراو و تێكەڵكێش. ئەمەش وا دەكات ماتەوزەی شۆڕش لە بابەتی ڕووخاندن و لەناوبردندا خەرج نەكرێت، بەڵكوو چڕ دەكرێتەوە بۆ پرۆسەیەكی مێژوویی، سیاسی، ئابووری و كولتووریی بنیاتنانەوە.
پێنجەم: گیرخواردن لەناو هەڵبژاردندا
ستراتیژیەتی بزووتنەوەی سۆسیالیستی نابێت تەنیا گەیشتن بێت بە پەرلەمان، چونكە پەرلەمان لە سیستەمی سەرمایەداریی نیۆلیبڕاڵیدا تەنیا بۆ "جوانكاری"یە. سەرەڕای ئەوەی پەرلەمان دەكرێت یەكێك بێت لە كەناڵەكانی بەشداریی سیاسی، بەڵام لەپاڵ ئەوەدا بەهێزكردنی خەڵك لە دامێنی كۆمەڵگە هەستی نامۆیی و بێدەسەڵاتی كاڵ دەكاتەوە؛ چونكە كاتێك لە پرسە وردەكانی ژیانی ڕۆژانەدا فێری دەخالەت و بەشداری دەبێت و ئەنجامەكەشی دەبینێت، لێرەدا مانا ماركسییەكەی "چینێك لە خۆیدا" دەگۆڕێت بۆ "بۆ خۆی"، هەروەها هۆشیاریی سۆسیالیستی و كاری بەیەكەوەیی گەشە دەكات.
شەشەم: وردتركردنەوەی میكانیزمی كۆكردنەوەی خەڵك لە دەوری پرۆژەی بەدیل
بۆ ئەوەی لە شار، گوند، كارگە و زانكۆكاندا خەڵك بێنە مەیدان و هێزە جۆراوجۆرەكان بەهێز بكرێن، پێویستمان بە هەندێك وردەكارییە:
* لە زانكۆكان: كاركردن لەسەر خوێندنی بێبەرامبەر، كوالێتیی بەرز و ڕەتكردنەوەی بەتایبەتكردنی زانكۆكان.
* لە كارگە و كەرتی تایبەت: دروستكردنی سندووقی هاوكاریی كرێكاران (لە دەرەوەی دەسەڵاتی حیزب). كاتێك كرێكارێك دەردەكرێت، ئەم سندووقە و ئەم بزووتنەوەیە پشتیوانی بێت، نەك تەنیا بە دروشم.
* لە گوندەكان: هاندانی كۆمەڵە هەرەوەزییەكان بۆ بەرهەمهێنان و فرۆشتنی بەرهەمەكانیان.
پێویستە جەخت بكەینەوە كە كاری هاوبەشی هێزە ئۆپۆزیسیۆن و پێشكەوتنخوازەكان نابێت تەنیا بۆ لیستی هەڵبژاردن بێت. دەبێت "بەرەی نان و ئازادی" دروست بكرێت كە تێیدا (كرێی كار و مووچە، دادپەروەری، ژینگە و مافی ژنان) وەك یەك پاكێجی دانەبڕاو سەیر بكرێن. لێرەدا ناسیۆنالیزمی ساختەی دەسەڵات، تەنیا بە نیشتمانپەروەرییەكی سۆسیالیستی تێدەپەڕێنرێت؛ كە تێیدا خاكی نیشتمان هی هەمووان بێت، نەك هی چەند كۆمپانیایەكی حیزبی.
ئاكتی سیاسی لێرەدا ڕۆژانەیی دەبێتەوە؛ چەپ تەنیا لە بۆنە سیاسییەكاندا دەرناكەوێت، بەڵكوو لە كێشەی ئاوی گەڕەك، لە كێشەی گرانیی نان، لە كێشەی بەنزین، سووتەمەنی، كارەبا و تەندروستی و غەدر لە كارمەندێكی كەرتی تایبەتەوە، تا ڕووبەڕووبوونەوەی عەقڵیەتی شۆڤێنیی ناوەند، كرداری بەكۆمەڵ و سۆسیالیستانە دەبینرێت و كردەكان كۆمەڵایەتی دەبنەوە.
جیاوازیی ئەم میكانیزمانە لەگەڵ ئەوانی تر، زیادكردن و گەڕانەوەیە بۆ بەهێزكردنی دەسەڵاتی خەڵك. نەك كورتكردنەوەی لە هۆڵەكانی پەرلەماندا، بەڵكوو لە دامێنی كۆمەڵگەوە خەڵك لە خۆیەوە بۆ خۆی هێز وەردەگرێت.
ـــــــــــــ
تێبینی: بەشی سێیەم كۆتایی بەم زنجیرە وتارە دەهێنێت، بەڵام كاركردن لەسەر ئەم پڕۆژەیە بە شێواز و لە قاڵبی تردا بەردەوام دەبێت.
