حەکیم عەبدوالکریم
گۆڕانکارییەکانی ئەم دواییە لە سوریا و بە تایبەتی لە ڕۆژاوای کوردستان، تەنها گۆڕانێک لە پەیوەندیی نێوان کورد و دەسەڵاتی ناوەندی نییە؛ بەڵکوو نیشانەی گۆڕانی هاوسەنگییە سیاسی و ستراتیژییەکانی ناوچەکەیە. بۆیە پێویستە ئەم قۆناغە نە تەنها بە پێوەری «دەستکەوتن یان لەدەستدان»، بەڵکوو بە پێوەری ستراتیژی و داهاتووی دۆزی کورد هەڵبسەنگێنین.
کورد لە ڕۆژاوا لە ماوەی ساڵانی شەڕی سوریادا توانای ئەوەی سەلماند کە دەتوانێت بە هێزی خۆی ناوچەکەی بپارێزێت، دامەزراوەی خۆی دروست بکات و لە شەڕی دژی داعشدا ببێتە هێزێکی کاریگەر. بەڵام هەمان ئەزموون نیشانی دا کە هێزی سەربازی بە تەنیا ناتوانێت داهاتووی سیاسی مسۆگەر بکات؛ چونکە هاوسەنگیی هێزە جیهانی و ناوچەییەکان بەردەوام لە گۆڕاندان.
ئێستا پرسیار ئەوەیە: بۆچی قەسد ناچار بوو شێوازی خۆی بگۆڕێت؟
وەڵامەکە تا ڕادەیەکی زۆر لە گۆڕانی دۆخی سوریا و کەمبوونەوەی پشتگیرییە دەرەکییەکان و گۆڕانی بەرژەوەندیی هێزە گەورەکاندا دەبینرێت. کورد لە قۆناغێکدا بوو کە بەردەوامبوون لە شەڕ، بەبێ هاوسەنگیی هێز، دەتوانی هەموو ئەوەی بە خوێن و قوربانی بەدەستی هێناوە بخاتە مەترسییەوە.
لەبەر ئەوە، ئایا تێکەڵبوونی قەسد لە دامەزراوەکانی دەوڵەتی سوریا شکستە؟ بە بڕوای من، نابێت بە خێرایی وەڵامی ئەرێنی یان نەرێنی بدرێتەوە. ئەمە گۆڕینی شێوازی بەرخودانە؛ بەڵام سەرکەوتن یان شکستەکەی بەوە دیاری دەکرێت کە کورد چ ماف و دەستکەوتێکی سیاسی و دەستووری دەپارێزێت.
ئەگەر کورد بتوانێت مافە نەتەوەیی، زمانی، کولتووری و سیاسییەکانی خۆی لە دەستووری نوێی سوریا و دامەزراوەکانی دەوڵەتدا جێگیر بکات، ئەوا گواستنەوە لە هێزی چەکدارەوە بۆ هێزی سیاسی دەتوانێت قۆناغێکی پێشکەوتووتر بێت. بەڵام ئەگەر تێکەڵبوون تەنها بە مانای لەناوبردنی تایبەتمەندیی سیاسی و نەتەوەیی کورد بێت، ئەوا مەترسییەکە زۆر گەورەیە.
لە لایەکی تریشەوە، ڕۆڵی ئەمریکا، تورکیا و ڕووسیا نابێت پشتگوێ بخرێت. ئەزموونی ساڵانی ڕابردوو سەلماندوویەتی کە هیچ هاوپەیمانییەکی دەرەکی هەمیشەیی نییە؛ بەرژەوەندییەکان دەگۆڕێن و لەگەڵیاندا سیاسەتیش دەگۆڕێت. بۆیە کورد نابێت ببێتە سووتەمەنی شەڕی ئەوانی تر.
کورد دەبێت هاوپەیمانی هەبێت، بەڵام نابێت ببێتە هێزی پیادەی هیچ هاوپەیمانێک. جیاوازییەکی گەورە هەیە لەنێوان ئەوەی کورد بۆ پاراستنی گەل و خاکی خۆی بجەنگێت و ئەوەی بۆ بەرژەوەندیی دەوڵەتێکی تر بجەنگێت.
لە ئاستی دۆزی کورد بەگشتییەوە، ئەنجامی ئەم قۆناغە گرنگترە لە سنووری ڕۆژاوا. ئەگەر کورد لە سوریا بتوانێت لە ڕێگەی دانوستان و سیاسییەوە مافەکانی خۆی جێگیر بکات، ئەوا دەتوانێت نموونەیەکی گرنگ بێت بۆ ئەوەی دۆزی کورد لە سەردەمی نوێدا لە مەیدانی جەنگەوە بگوازرێتەوە بۆ مەیدانی دەستوور، دیموکراسی و دامەزراوە.
بۆیە پرسیاری سەرەکیی ئێستا ئەوە نییە کە «قەسد هێشتا هێزی چەکداری هەیە یان نا؟»؛ پرسیاری ڕاستەقینە ئەوەیە: ئایا کورد دەتوانێت ئەوەی بە هێزی چەک بەدەستی هێناوە، بە هێزی سیاسی و یاسایی بپارێزێت؟
ئەمە تاقیکردنەوەی ڕاستەقینەی قۆناغی نوێیە.
کورد لەم قۆناغەدا پێویستی بە شەڕی نوێ نییە؛ پێویستی بە ستراتیژیی نوێیە. ستراتیژییەک کە تێیدا یەکگرتوویی کوردی، دانوستانی زیرەکانە، پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و پاراستنی مافە دەستوورییەکان ببنە بنەمای کار.
چونکە داهاتووی ڕۆژاوا تەنها بەوە دیاری ناکرێت کە کورد چەند چەکی هەیە؛ بەڵکوو بەوە دیاری دەکرێت کە چەند توانای سیاسی هەیە بۆ پاراستنی ماف و داهاتووی خۆی.
ڕۆژاوا لەوانەیە کۆتایی قۆناغێک بێت؛ بەڵام دەتوانێت سەرەتای قۆناغێکی نوێ بۆ دۆزی کورد بێت.
